Öğrenilmiş Çaresizlik; Olumsuzlukları Kabullenme

Öğrenilmiş Çaresizlik; Olumsuzlukları Kabullenme

‘Nasıl olsa yapamayacağım, asla olmaz bu iş, hangisi oldu ki bu olsun, zaten olmayacak başlamamak en iyisi, hiç başlamayayım sonuç zaten aynı olacak..’ gibi cümleleri kendinize sürekli olarak söylüyorsanız, her şeyin olumsuz sonuçlanacağını düşünüyorsanız ve bu olumsuzlukları kabulleniyorsanız öğrenilmiş çaresizlik ile baş başasınız denilebilir.

Öğrenilmiş çaresizlik bir iş veya durum karşısında olumsuzlukla karşılaşılması sonucu bu durumu kabullenmektir diyebiliriz. Aslında başarısızlığı kabullenmek, başarısızlığa inanmaktır. Yani bunu somutlayacak olursak, daha önce kilo verme adına diyete girdiniz ve olmadı bıraktınız. Sonrasında tekrar denediniz yine olmadı. Bu sefer üçüncü kere kilo vermeyi düşündüğünüz noktada ‘ya nasıl olsa yapamıyorum, yine olmayacak, en iyisi başlamayayım’ gibi cümleleri kendinize söylemeye başlayabilirsiniz. Bu noktada öğrenilmiş çaresizliği yaşamaya başlıyorsunuz diyebiliriz.

Öğrenilmiş Çaresizlik Nasıl Ortaya Çıktı?

Öğrenilmiş çaresizlik kavramı Prof. Martin Seligman ve Prof. Steven F. Maier tarafından bir deney ile keşfedilmiştir. Deneyden kısaca bahsedecek olursak;

Deney köpekler üstünden yapılmıştır. Seligman ve Maier köpekleri üç gruba ayırır. İlk köpek grubuna düğmeye basınca kesilecek bir şok uygulanır, ikinci gruba düğmeye bassalar dahi şok kesilmeyecek bir düzenek hazırlanır, üçüncü gruba ise herhangi bir şok vermezler.

24 saat geçtikten sonra tüm köpekleri ikiye ayrılmış kapalı bir alana götürerek hepsine şok verilir. İlk grup ve üçüncü grup duvardan atlayarak şoktan kurtulmaya çalışır. İkinci grup ise şoktan kaçmaz. Buradan anlaşılacağı üzere ikinci grup bu durumu kabullenmiş ve değiştirmek adına bir çaba göstermemiştir. Bu da öğrenilmiş çaresizlik kavramı için somut bir deney niteliğindedir.

Hiç Başlamayayım Zaten Sonuç Aynı Olacak (Mı)?

Öğrenilmiş çaresizlik aslında kişinin hayatını büyük oranda etkileyen ve başa çıkılması zor bir durumdur. Çünkü kişi yapacağı her işte başarısız olacağına inanır ve bir şeyleri değiştirmek adına çaba göstermez. Bu kabulleniş şekliyle ilerleyebilmek mümkün değildir.

Öğrenilmiş çaresizliğe sahip insanlar özgüven eksikliği yaşar, çabalamaktan kaçar, motivasyon düşüklüğü yaşar, çabuk vazgeçer. Böyle bir hayatı yaşayabilmek ne kadar zor, hayal edebiliyor musunuz? Bu durum ilerlediği takdirde depresyon gibi çeşitli psikolojik hastalıklar da ortaya çıkabilir.

Hiç başlamayayım zaten sonuç aynı olacak. Gerçekten olacak mı? Ya olmazsa, ya bir şeylerin değişmesi mümkünse? Hayır hiçbir şey değişmeyecek değil, neden değişmesin! Öncelikle düşüncelerinizin farkında olun, değiştirmek isteyin ve bu olumsuz duygularınız aklınızı meşgul ettiğinde hemen tam tersini düşünmeye çalışın. Örneğin hayır bu sefer sonuç aynı olmayacak!

Kendinizi yeniden keşfedin, farklı yeteneklerinizi görmeye çalışın. Bu yeteneklerinizin de üstüne gidip bir şeyler başardığınız zaman aslında olabildiğinin farkına varacaksınız. Bu düşünceleri değiştirmek sizin elinizde.

Başarısızlıklarınızı kafaya takmak yerine, ders çıkarmaya çalışın ve başarısızlıklarınızı kabullenmek yerine onların üstüne gidin. Bütün bunların farkındayım ama hala olumsuz düşünceler beynimde diyorsanız mutlaka bir uzmandan yardım alın.

Ne demiş Mark Kay;

'Başarının sırlarından biri, geçici başarısızlıkların bizi yenmesine izin vermemektir.'

Yorum yapın..